A historia de Pazo Baión en 4 datas indispensables

A historia de Pazo Baión é tamén o relato do percorrido de Galicia

Cinco séculos de vida dan para moito. A historia de Pazo Baión é, dalgunha forma, tamén a de Galicia. Unha viaxe fascinante con fitos que definen a dimensión do proxecto

Hai historias que merecen ser contadas. Polo que contan sobre nós. Polo ben que explican como chegamos ata aquí. A historia de Pazo Baión é, dalgunha forma, tamén a de Galicia. Un relato que fala de privilexios e nobres, tamén de esforzos colectivos e de legados imperecedoiros.

No noso caso, un moi valioso, que chegou ata os nosos días convertido nunha forma de entender a viticultura que transcende as fronteiras.

Pero en toda boa historia hai fitos. Momentos que marcan un punto de inflexión e que merecen unha pausa porque, á súa maneira, axudan a comprender o presente. Quen sabe tamén se o futuro.

Na historia de Pazo Baión, tan dilatada, tan intensa, hai multitude de datas nas que pagaría a pena deterse. Pero quedámonos con catro delas. Polo seu sinal para trazar o pasado, pola súa importancia para explicar o presente.

O libro Pazo Baión, Mellor Recuncho Enoturístico de España 2016, é unha xoia que nos serviu como base para elaborar este artigo.

Unha marabilla documental na que o traballo do historiador Xosé Fortes permitiu trazar un percorrido minucioso e detallado sobre o periplo da propiedade. Máis de 30 hectáreas de superficie transformadas hoxe nunha das grandes adegas de Rías Baixas e nun templo do enoturismo no Norte de España.

Imos pois con esas catro datas indispensables…

1580 – As raíces fidalgas de Pazo Baión

O Pazo Baión que coñecemos actualmente é a herdeira da Casa de Fontán, un poderoso maiorazgo que se acabou por constituír alá polo 1580. Entón, baixo a titularidade de Don Alonso Sarmiento.

Foi esta familia nobre a que edificou o pazo, «engalanado con requintados escudos heráldicos nos que campean cuarteis dos Sarmiento, os Figueroa, os Valladares, os Caamaño e outras liñaxes», destaca Fortes.

Foron eles tamén os que plantaron viñedos de uva branca, unha singularidade na época por canto nos séculos XV e XVI eran máis frecuentes no Salnés as plantacións de uva tinta.

Hai con todo rastros documentais que acreditan unha tradición vitivinícola na Casa de Fontán que é anterior á súa carta de fidalguía. Unha devoción polo mundo dos viños que chegou ata os nosos días transformada no gran aceno de identidade de Pazo Baión.

Sexa como for, da importancia desta liñaxe na historia de Pazo Baión fala tamén o tempo. E é así porque durante máis de 3 séculos houbo algún membro da familia Sarmiento vinculada á propiedade do maiorazgo.

Algún nobre dos Sarmiento pilotando os destinos dun pazo que, co paso dos séculos, converteríase nunha sorte de meca para facer enoturismo nas Rías Baixas.

1800 – Os últimos nobres da Casa de Fontán

A exhaustiva investigación de Xosé Fortes data a partir do 1800 unha etapa que marcaría un cambio de rumbo. Foi co matrimonio que forxaron Pastora Varela Sarmiento Santiso e Juan Nepomuceno Ozores Silva Sequeiros: os condes de Priegue.

Nepomuceno, un militar de carreira que chegaría a converterse en xeral na Guerra da Independencia, e os seus descendentes tomaron o control da Casa de Fontán durante o século XIX e ata as dúas primeiras décadas do século XX.

Foi, dalgún modo, o ocaso dunha era. Séculos de historia nos que o que hoxe coñecemos como Pazo Baión estivo baixo a titularidade das familias nobres galegas.

Os condes de Priegue mantiveron ata a xénese do século pasado a granxa que durante centurias fora un dos motores da economía da parroquia.

E que nun documento rescatado por Fortes descríbese así: «Élle anexa á devandita casa [o pazo] a granxa nomeada de Fontán. Destinada a labradío, viñedos en parra, herva (si, con uve), tojar, trepiza de carballo e castiñeiro. Mide en extensión 344 ferrados, equivalentes a 21 hectáreas […]».

O libro sobre a historia de Pazo Baión é un minucioso análise documental

1915 – O rexurdir baixo o mando de Adolfo Fojo Silva

122.000 pesetas. Ese é o prezo que Adolfo Fojo Silva pagou en 1915 pola Casa de Fontán e outras once leiras máis. A saber, as máis de 30 hectáreas de superficie que hoxe conforman esa marabilla chamada Pazo Baión.

Fojo Silva foi un indiano nado en Caldas de Reis en 1867 que fixo fortuna na emigración. No seu caso, en Arxentina.

A súa é unha figura singular. Non só polos seus éxitos como empresario na industria téxtil da época alén do Atlántico, senón sobre todo pola súa formación humanística.

De mozo, ingresara no seminario, onde forxou unha personalidade con inquietudes intelectuais que marcarían o seu destino. Renunciou aos hábitos e emigrou para facer fortuna e regresar á súa terra cunha boa carteira e moitas ideas.

En 1917 instalouse na Casa de Fontán e puxo en marcha os seus plans. Un deles, crear unha gran gandería láctea que daría un gran impulso aos programas da Pinga de Leite, iniciativas que aspiraban a introducir o leite na pobre alimentación infantil da época.

Baixo o seu goberno, Pazo Baión viu nacer un enorme edificio (convertido hoxe na adega) para almacenar o penso e albergar o gando estabulado. Tan grande era a granxa que Adolfo Fojo puxo en marcha, que Fortes calcula que podería alimentar a Vilagarcía ou mesmo Pontevedra.

Súa foi tamén a idea de plantar un palmeral centenario que hoxe fascina a visitantes e a expertos botánicos de toda España.

O certo é que, tras o seu falecemento en 1933, a súa viúva e os seus descendentes perderon o interese por unha explotación que permanecería baixo a súa tutela varias décadas máis.

Os soños de Don Adolfo Fojo só se tiñan feito realidade nunha pequena parte.

2008 – A etapa dourada

Non todo son luces nos cinco séculos de historia de Pazo Baión. O tempo sempre é caprichoso con algunhas cousas, verdade? Pero o ano 2008 marca un punto de inflexión que abriu unha etapa dourada para a propiedade. Un rexurdir que é, en realidade, o relato dun florecemento.

Ese ano, Condes de Albarei faise nunha poxa con Pazo Baión derrocando a algunhas das maiores adegas de España. A natureza do seu proxecto resultaba evocadora.

E gardaba un as na manga. A posta en marcha dun proxecto de rehabilitación do pazo que devolvería todo o seu esplendor a unha leira que é historia viva de Galicia.

O traballo de César Portela, a arquitectura de Pazo Baión, foi amplamente recoñecido desde entón. O respecto pola tradición, a incorporación de elementos de vangarda que conectan dunha forma natural coa arquitectura clásica dos edificios, o coidado dos exteriores…

Portela é un dos nomes propios desta etapa. Como tamén o son os das máis de 300 familias que conforman Condes de Albarei que no seu momento tomaron a decisión de embarcarse nun proxecto fascinante.

O tempo deulles a razón.

Pazo Baión é un referente indispensable da viticultura de calidade na Denominación de Orixe Rías Baixas. As súas tres elaboracións (Pazo Baión, Vides de Fontán e Gran a Gran) reciben ano tras ano a calor de crítica e público.

Pero as bondades non terminan aí. A aposta pola arquitectura, a cultura ou a natureza, sumada á potencia do discurso vitivinícola, converteron a propiedade nun dos grandes centros de enoturismo en España.

Unha visita máis que recomendable para todo aquel que queira descubrir un universo distinto. Tan sedutor como peculiar.

Visita a nosa tenda online para mercar viño albariño.

Se queres facer enoturismo nas Rías Baixas descubre a nosa adega.

Compartir

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp

Deixa unha resposta

Pazo Baión

Últimas noticias